Recept voor Kitchari

Kitchari is een eeuwenoud gerecht uit India waarmee je op een hele prettige manier kan detoxen. Het bevat alles wat je nodig hebt, wordt gemakkelijk opgenomen, ontgift en brengt je lichaam snel in balans. En het is ook nog eens heel erg lekker!

Er zijn vele recepten voor Kitchari op internet te vinden. Hieronder een goed basisrecept, waarmee je naar hartenlust kan experimenteren. In het gerecht wordt hing of asafoetida gebruikt. Dit kruid kan je in de meeste Aziatische toko’s wel kopen. Het is een vervanger voor knoflook zonder de nadelige effecten ervan. Vanwege de sterke geur wordt het ook wel duivelsdrek genoemd, maar deze geur verdwijnt zodra je het verwerkt in het eten.

Ingrediënten

  • 100 gram mungbonen – een paar uur tot een nacht lang geweekt in water
  • 100 gram basmati rijst
  • circa 1 eetlepel ghee of kokosolie
  • 1 theelepel komijnzaadjes
  • 1 theelepel korianderzaadjes
  • 1 theelepel geelwortel (kurkuma)
  • 1 theelepel hing of asafoetida
  • 3 cm gember, fijngesneden
  • Himalaya zout of sojasaus naar smaak
  • peper naar smaak
  • voeg eventueel gehakte diverse groenten toe (bijvoorbeeld selderij, snijbiet, broccoli, wortelen, bloemkool, spinazie. Gehakte dadels of rozijnen erbij is ook lekker)

Vind je dit recept erg ingewikkeld, dan kan je in de plaats van alle kruiden ook anderhalve eetlepel kerriepoeder gebruiken. De hing of asafoetida kan je ook vervangen door één teentje knoflook.

Bereiding

  1. Verhit de kokosolie of ghee in een pan met dikke bodem en voeg komijn- en korianderzaadjes toe. Voeg vervolgens de kurkuma, hing en gember toe. Fruit dit kort en voeg de groente met een langere kooktijd toe.
  2. Doe de afgespoelde mungbonen en rijst in de pan en voeg water toe tot het circa een centimeter onder water staat. Voeg de kortkokende groente als spinazie na 15 minuten toe. Na zo’n 20 minuten is de Kitchari gaar (afhankelijk hoe lang de mungbonen geweekt zijn).  Voeg indien nodig water toe en check of bonen en rijst gaar zijn. De dikte van de Kitchari kun je naar eigen smaak bepalen, maar het hoort enigszins dun en soepachtig te zijn.
  3. Breng op smaak met wat Himalaya zout of sojasaus en eventueel peper.
  4. Serveer warm, garneer het eventueel met verse korianderblaadjes of geraspte kokos.

Gebruik

Voor een detox mono-dieet maak je een flinke pan Kitchari en eet je dit als ontbijt, lunch en avondmaal. Heb je daar niet genoeg aan, dan kan je ook nog een vierde portie eten. Tussendoor drink je warme thee, bijvoorbeeld gemberthee of komijn-koriander-venkel-thee. Maak een grote thermoskan en probeer elk half uur wat te drinken.

Rust en ontspanning is een heel belangrijk onderdeel van detoxen. Zorg dat je agenda niet te vol staat. Neem wat tijd voor yoga of wandelen. Geef je zelf ’s ochtends een massage met warme sesamolie of boek een Ayurvedische massage om het ontgiftingsproces te helpen. Ook een behandeling met kruidenpasta of een stoomcabine hebben een reinigend effect.

Edith van Overveld is Ayurvedisch massagetherapeut en heeft haar praktijk Ayurtouch in Bergen (NH)

Een heerlijke detox, het bestaat!

Goede voornemens in het nieuwe jaar, daar doe ik het liefst niet aan. Waarom er niet direct mee beginnen zodra je het bedenkt? Toch begin ik ook dit jaar weer met een goed voornemen: ik doe vijf dagen een Ayurvedische detox. Doe je mee?

Vorig jaar begon ik voor de zoveelste keer met een voor mij gezond voedingspatroon. Ik voelde me merkbaar beter, had meer energie, sliep beter en was minder onrustig. Maar ja, de feestdagen, het samen borrelen, uitgebreide maaltijden, chipjes, toastjes, oliebollen, het was toch wel erg lekker allemaal en om nou heel stoïcijns op een komkommertje te blijven kauwen lukte mij niet. Langzaam sloop het oude patroon er weer in en op een gegeven moment dacht ik toch: ik laat me nu maar gaan, als deze dagen voorbij zijn start ik wel weer met de voeding die goed voor mij is.

Dus daar is het weer, toch een goed voornemen voor het nieuwe jaar. En daarom begin ik volgende week eerst met een detox. Om alle opgehoopte afvalstoffen weg te werken en het spijsverteringsvuur weer eens lekker te laten branden. De spijsvertering staat bij de Ayurveda centraal. Is deze van slag dan wordt het eten niet goed opgenomen in je lichaam. De onverteerde resten vormen afvalstoffen, die langzaam de diepere lagen binnendringen en steeds meer problemen en kwalen veroorzaken, zowel lichamelijk als geestelijk. Wil je je lichaam weer in balans brengen of heb je last van bepaalde ziekteverschijnselen? Dan zal je in de Ayurveda eerst een reiniging ondergaan, voordat je aan de slag gaat met een nieuw voedingspatroon. Een uitgebreide reiniging is de Pancha Karma, een kuur van minsten 14 dagen die in India veel wordt gegeven in ziekenhuizen of Ayurvedische klinieken. 

Wil je thuis aan de slag dan is een paar dagen detoxen heel zinvol. Gelukkig betekent een detox in de Ayurveda niet dat je de hele dag misselijk van de honger rondloopt of onsmakelijke sapjes drinkt. Je eet namelijk de hele dag niets anders dan Kitchari (zie recept), het beroemde Indiase gerecht. Ik vind het heerlijk en kijk er echt naar uit. Het bestaat uit een combinatie van rijst, mungbonen en groente, verrijkt met kruiden als kurkuma, komijn en koriander. Het is een neutraal en licht verteerbaar gerecht, dat het lichaam zowel reinigt als voedt. Het brengt je spijsvertering tot rust en wakkert je spijsverteringsvuur aan. Hierdoor kunnen de opgebouwde afvalstoffen verwijderd worden en herstel je de balans in je lichaam. Naast de Kitchari maaltijden drink je tijdens de kuur regelmatig warme kruidenthee. Ook slik ik een tijdje het kruid Triphala, dat de darmwerking stimuleert, en ondersteun de ontgifting met zelfmassages. Hoe lang je dit mono-dieet doet is voor iedereen verschillend. Ik ga het zelf nu vijf dagen doen, maar gewoon af en toe een bord Kitchari eten is ook al heel zinvol.

En nu ik toch aan de slag ga met de reiniging van mijn lichaam, ga ik ook meteen maar mijn huis opruimen.

Edith van Overveld is Ayurvedisch massagetherapeut en heeft haar praktijk Ayurtouch in Bergen (NH)

Spoel je mond met olie

De meeste ochtenden sta ik een half uur eerder op dan de rest van de familie. Niet makkelijk, omdat ik dan wel het heerlijke ontwaakmoment mis van onze éénjarige dochter, die me altijd meteen aansteekt met haar vrolijkheid.

Ik sluip naar beneden en begin de dag in mijn massagepraktijk met een ritueel van warm water drinken met citroensap en honing, yoga, een zelfmassage met warme sesamolie, neus reinigen met zout water, mediteren, oilpulling en koud afdouchen.

Na dit ritueel kan ik de dag veel beter aan dan gehaast een kop koffie naar binnen werken, wat ook nog wel eens gebeurt. Ik voel me wakker, fris, vitaal en mijn hoofd is een stuk rustiger. Al deze handelingen zijn onderdeel van de ‘dinacharya’ ofwel de ‘dagelijkse routine’. Deze routine staat centraal in de Ayurveda en is gebaseerd op natuurlijke ritmes, waardoor ons lichaam ook op een natuurlijke manier in balans kan komen.

Sta ik toch te laat op, dan sla ik het oilpulling niet over. Dit kan ook tijdens het douchen en aankleden en houdt niet meer in dan 12 minuten lang je mond spoelen met een eetlepel koudgeperste sesam- of kokosolie. Oilpulling is niet alleen goed voor de mondhygiëne en het verwijderen van tandplak. Het trekt ook gifstoffen uit je lichaam en heeft daarmee een positieve werking op de inwendige organen. Door de gifstoffen wordt de olie in je mond dik en wit. Slik het dan ook nooit door, maar spuug het uit in de vuilnisbak. Niet in de wc of gootsteen anders zit je straks met een verstopte afvoer.

Het lijkt een hoop werk, al deze handelingen. Maar het went snel en is dan goed te doen. Met het gevoel dat ik de dag weer aan kan verschijn ik een uur later fris aan de ontbijttafel, waar de rest van de familie al aangeschoven is.

Edith van Overveld is Ayurvedisch massagetherapeut en heeft haar praktijk Ayurtouch in Bergen (NH)

Wat is een Abhyanga?

Er bestaan talloze massagevormen zowel uit het Oosten als het Westen. In veel landen is het elkaar masseren onderdeel van het dagelijkse leven. Maar wat is nu precies een Ayurvedische massage?

Een Ayurvedische massage onderscheidt zich met name door de warme kruidenoliën die worden gebruikt. Deze in India vervaardigde oliën bevatten soms wel twintig verschillende ingrediënten. De oliën hebben behalve een smerende functie ook een medicinale waarde. Ze dringen diep de weefsels binnen en werken daarbij op specifieke klachten als stress, onrust, gewrichtspijnen, spierspanning of huidklachten. De olie voor de massage wordt gekozen op basis van de klachten en conditie van de patiënt.

De meest toegepaste Ayurvedische massagevorm is de Abhyanga, letterlijk ‘liefdevolle handen’. Dit is een complete lichaamsmassage waarbij een aanzienlijke hoeveelheid olie van rond de 40 graden gebruikt wordt. In tegenstelling tot veel Westerse vormen is de richting van deze massage van het hart af, wat de energiestroom in het lichaam bevordert. De strijkende massagebewegingen stimuleren de bloedsomloop en de lymphestroom, zodat afvalstoffen afgevoerd kunnen worden.

De hoofdmassage is een belangrijk onderdeel van een Abhyanga, Warme olie wordt hierbij op het hoofd gegoten dat met krachtige bewegingen gemasseerd wordt. Dit werkt diep door in het lichaam en brengt de geest in balans. De gebruikte olie draagt ook bij aan de conditie van het haar en de hoofdhuid.

Officieel is de Abhyanga onderdeel van de voorbereiding op een Pancha Karma. Dit is een zeer uitgebreide reinigingskuur van minsten 14 dagen die in India veel wordt gegeven in de ziekenhuizen of Ayurvedische klinieken. Maar het kan ook heel goed als op zichzelf staande massage gegeven worden.

Zowel preventief als voor herstel is het goed je regelmatig te laten masseren. Kom het zelf maar eens ervaren. Er zijn nog meer Ayurvedische massage- en behandelvormen. Daarover schrijf ik in volgende nieuwsbrieven.

Edith van Overveld is Ayurvedisch massagetherapeut en heeft haar praktijk Ayurtouch in Bergen (NH)

Vergoeding zorgpolis

Binnenkort is Ayurtouch aangesloten bij de beroepsvereniging CAT-complementair. Dit betekent dat een Ayurvedische massagebehandeling (gedeeltelijk) vergoed kan worden door de zorgverzekeraar. Tijd om voor de jaarwisseling het aanbod van zorgverzekeraars te bekijken.

Helaas bleek enkele weken terug dat verzekeraar CZ en ook enkele andere zorgverzekeraars voor 2019 hun vergoedingen van de aanvullende verzekeringen drastisch hebben gewijzigd. Zij vergoeden een groot aantal complementaire en alternatieve therapievormen niet meer. Het gaat onder meer om Ayurvedische geneeskunde, maar ook om orthomoleculaire geneeskunde, Chinese kruiden geneeskunde en acupunctuur.

Het schrappen van de vergoedingen is een zorgzame ontwikkeling, die geen rekening houdt met de behoefte van patiënten om regie te nemen over hun eigen gezondheidszorg. En het laat veel therapeuten in de kou staan die een erkende HBO-opleiding hebben gedaan en een cursus medische basiskennis of psychosociale basiskennis om de vergoeding van hun therapie te behouden.

Via CAT-complementair wordt een Ayurvedische massagebehandeling van Ayurtouch wel vergoed met een aanvullende verzekering van Menzis, PMA, Avéro Achmea, Zilveren Kruis, OZF en ONVZ. Wie weet is het de overstap waard?

Edith van Overveld is Ayurvedisch massagetherapeut en heeft haar praktijk Ayurtouch in Bergen (NH)

Ayurveda en burn-out

In mijn ayurvedische massagepraktijk krijg ik regelmatig te maken met burn-out klachten. Een verschijnsel van deze tijd; steeds meer mensen die ten onder gaan aan de druk van werk en samenleving. Hoe kijkt de Ayurveda er naar? En welke meerwaarde biedt Ayurveda in de aanpak?

Als we kijken naar de Ayurveda zien we dat stress-gerelateerde klachten veelal gepaard gaan met een vata-verhoging. Dus een verstoring in het lucht-element. De geest wordt vooral beheerst door dit element, waardoor mensen met een vata-constitutie meer vatbaar zijn voor psychische problemen. Is het lucht-element uit balans dan kan dit zorgen voor onder andere een druk hoofd, onrust, overmatige zorgen en angst. Daarnaast kan een ophoping van ‘emotionele afvalstoffen’ allerhande mentale klachten en een gevoel van uitputting veroorzaken.

Sta je onder een zware (werk)druk dan is het steeds moeilijker om prioriteiten te stellen en je eigen leefstijl onder de loep te nemen. Dit kan gevolgen hebben voor je immuniteit, lichamelijk en geestelijk ben je minder sterk, wat weer je veerkracht beïnvloedt en vice-versa. Met een burn-out kom je steeds verder in een neerwaartse spiraal terecht.

Het basisprincipe van Ayurveda is het herstellen van balans in je lichaam. Dat is dan ook de eerste stap om te nemen bij een burn-out. Om bij vata te blijven: vata is onder andere gebaat bij warmte, regelmaat, zachtheid, in de natuur zijn en warm zoet (of lichtzout) voedsel en dranken. Wandelen, zingen of in de tuin werken helpen een vata om tot innerlijke rust te komen. De onrust van bijvoorbeeld harde muziek, verkeer en computerschermen verhogen vata en kunnen beter zoveel mogelijk vermeden worden.

Daarnaast helpen massages. Je kan zelf dagelijks voor het douchen je hele lichaam met warme koudgeperste sesamolie insmeren. Ook je mond 12 minuten per dag spoelen met sesamolie heeft een heilzaam effect; binnen een paar weken word je warmer van binnen en gaat je spijsvertering beter werken. Natuurlijk kan je je ook professioneel laten masseren, waarbij speciale kruidenoliën en strijkbewegingen nog een extra effect hebben op het verlagen van vata, het afvoeren van afvalstoffen en het versterken van je immuunsysteem.

Natuurlijk kunnen ook mensen met een pitta of kapha constitutie ten prooi vallen aan stress en werkdruk en komt er meer kijken bij het herstellen van een burn-out dan hier beschreven. De meerwaarde van Ayurveda – naast het reguliere traject – is de specifieke aanpak per persoon waarbij gekeken wordt naar de constitutie, het brede scala aan leefstijladviezen die elkaar aanvullen en de koppeling die gemaakt wordt tussen lichaam en geest. Dit maakt dat je door en door goed in je vel komt te zitten. Een Ayurvedisch arts kan je hierin zeker op weg helpen.

Edith van Overveld is Ayurvedisch massagetherapeut en heeft haar praktijk Ayurtouch in Bergen (NH)

Heerlijke winterthee

De wintermaanden staan weer voor de deur en we kruipen naar binnen. Gezelligheid en lekker eten hoort daarbij. Niet altijd even prettig voor ons lichaam. Het drinken van deze kruidenthee ondersteunt jouw spijsvertering en zorgt voor een natuurlijke reiniging.

Deze komijn-koriander-venkel-thee herstelt de vochtbalans in je lichaam en helpt bij een blaasontsteking. Daarnaast is het ook gewoon erg lekker. Je kan het het hele jaar door drinken, maar in de winter is het heerlijk verwarmend.

Het is heel erg makkelijk te maken:

  • Neem gelijke delen komijn- , koriander-, en venkelzaadjes.
  • Stamp ze kort even fijn met een vijzel.
  • Doe ze in een thee-ei en daarna in gekookt water.

Je kan een kop zetten (1 theelepel van alle kruiden) of meteen een hele pot.

Edith van Overveld is Ayurvedisch massagetherapeut en heeft haar praktijk Ayurtouch in Bergen (NH)

Ayurveda, werkt het?

Jaren geleden kwam ik in aanraking met Ayurveda en was direct geraakt. Na een zoektocht in de wereld van de alternatieve gezondheid viel hier voor mij van alles op zijn plek. Waarom? Wat raakte mij? En werkt Ayurveda echt?

Ayurveda is één van de eerste en in de loop der eeuwen meest ontwikkelde geneeswijzen. En meer dan dat, het is ook een manier van leven en gezond blijven. Het mooie en direct ook het lastige van de Ayurveda is de onderverdeling van mensen in constituties. Ieder mens heeft een basistype en daarmee worden ook ieders behoeften bepaald. Bijvoorbeeld een Vata-type, verbonden aan het lucht-element dat gepaard gaat met kou en droogte, kan beter niet te veel rauwkost eten. Warme soep helpt dit type om in balans te blijven. Een hete vochtige Pitta, verbonden aan het vuur-element, heeft juist weer wel veel aan een bak salade en mag de pepers wat vaker laten staan. Om het nog wat ingewikkelder te maken kan jouw basisconstitutie eigenlijk alleen door een Ayurvedisch expert worden bepaald, de vragenlijsten die je tegenwoordig voorbij ziet komen geven een vertekend beeld. Je kan namelijk ondanks je basistype, toch met een ander element uit balans zijn. Om weer bij het voorbeeld van de warme Pitta te blijven, die kan door omstandigheden een overmaat aan Vata hebben en dan zou die warme soep hem of haar zeker wel goed doen. Naast voeding geeft jouw constitutie ook richtlijnen voor andere leefgewoontes: een trage Kapha mag flink wat zware lichaamsbeweging doen, een onrustige Vata is erg gebaat bij regelmaat en die warme Pitta kan beter uit de zon blijven.

Waarom Ayurveda mij raakt, ondanks die ingewikkelde richtlijnen? Ayurveda is in eerste instantie niet gericht op het genezen van mensen, maar op het stimuleren van gezondheid en voorkomen van ziekte. Het heeft daarbij een holistische benadering, waarbij het in geval van ziekte kijkt naar het hele lichaam en de interactie tussen lichaam en geest. Dit biedt een mooie aanvulling op de reductionistische methode van de Westerse geneeskunde. Neem bijvoorbeeld eczeem: in plaats van een zalf voor te schrijven voor de aangedane plek kijkt Ayurveda naar de oorzaak die vaak intern ligt. Zijn er bijvoorbeeld te veel afvalstoffen in het bloed of het lymfestelsel? En heeft dit weer een relatie met een ontregelde spijsvertering of een overmaat aan stress? Door lichaam en geest op alle fronten weer in balans te brengen, wordt daarmee ook het genezend vermogen van de huid in werking gesteld. Wat uiteindelijk een meer langdurig effect heeft op de gezondheid. Ayurveda geeft je daarmee meer inzicht in en regie over je eigen lichaam. Zorg je er voor dat je met behulp van Ayurveda in balans bent, dan merk je direct dat je goed in je vel zit. Het ultieme bewijs voor mij was mijn hernieuwde vruchtbaarheid door een Ayurvedische leefwijze en veelvuldige massages. Op mijn 47ste mocht ik daarom een prachtig kerngezond meisje op de wereld zetten. Daarover meer in een volgende nieuwsbrief.

Naast de best ingewikkelde richtlijnen voor de verschillende constituties, geeft Ayurveda gelukkig ook algemene adviezen, zodat je niet zo hard hoeft te puzzelen steeds op wat wel of niet goed voor je is. Zo is het toevoegen van bepaalde kruiden aan je voeding heel goed voor de spijsvertering en kan je beter geen tussendoortjes eten maar zorgen dat al het voedsel is verteerd voordat je aan de volgende maaltijd begint.

In de komende nieuwsbrieven ga ik in op deze algemene tips en vertel ik meer over de achtergrond en de inzichten van Ayurveda. Want ja, Ayurveda werkt en heeft ons veel te bieden.

Edith van Overveld is Ayurvedisch massagetherapeut en opende onlangs haar praktijk Ayurtouch in Bergen (NH).

Tips over Ayurveda, massage en gezondheid ontvangen? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Ayurtouch: